Chương 837: Quân thần nhất thể, thượng hạ đồng đức*
Chương 837
(*Vua tôi một thể, trên dưới cùng chung đức hạnh.)
Cố Ngọc có thể quen biết Liên lão quái, chính là vì lần đèn trận năm ấy.
Đáp án Cố Ngọc viết ra, dù Cư Tử Thạch hỏi thế nào, Liên lão quái cũng một mực ngậm miệng không nói.
Vừa rồi khi Liên lão quái nói một phen kia, Cư Tử Thạch đã bắt đầu dao động nội tâm; nay Cố Ngọc lại đích thân đến cửa, lấy chuyện Quảng Tề bá phủ ra mời, khuyên, ép ông tái xuất quan trường.
Lúc này mà còn từ chối, đã không phải tính cách của Cư Tử Thạch nữa, ông bèn thuận thế hỏi ra nghi hoặc trong lòng mình.
Ông thực sự rất tò mò, năm xưa đáp án ấy rốt cuộc là gì, chỉ vài chữ thôi mà khiến Liên lão quái coi Cố Ngọc là tri kỷ.
Cố Ngọc không giấu giếm, trực tiếp nói:
“Dân dữ quân, bất lưỡng lập.”
Cư Tử Thạch nghe xong ngẩn ra, sau đó giận dữ quát lớn: “Hoang đường!”
Một tiếng quát này không dọa được Liên lão quái và Cố Ngọc, ngược lại làm hạ nhân bên cạnh hoảng sợ, thấy tình thế không ổn liền cúi đầu lặng lẽ lui ra.
Cố Ngọc và Liên lão quái đều đoán được Cư Tử Thạch sẽ phản ứng như vậy.
Cư Tử Thạch cương trực bất khuất, là người kiên định bảo vệ quân thần tôn ti; thậm chí trong mắt ông, thiên tử thất đức cũng là vì thần tử chưa tận trách khuyên can.
Cho nên khi Lạt Đế nổi giận, ông đã chuẩn bị tâm lý bị ban chết.
Thấy Cố Ngọc và Liên lão quái thản nhiên uống trà, lửa giận trong lòng Cư Tử Thạch càng bùng lên, tay chỉ vào mũi Cố Ngọc run lẩy bẩy.
“Quân thần nhất thể, thượng hạ đồng đức, Cố Ngọc, ngươi sao dám thốt ra lời đại nghịch bất đạo như vậy!”
《Điển ngữ》 có câu: Phu quân xưng nguyên thủ, thần viết cốt cánh, minh đại thần dữ nhân chủ nhất thể giả dã.
(*Bậc phu quân đứng đầu thiên hạ, thần tử là cánh xương nâng đỡ; ấy là nói bề tôi và quân vương vốn cùng chung một thể.)
《Quản Tử · Quân thần》 viết: Thượng minh hạ thẩm, thượng hạ đồng đức, đại tương tự dã.
(*Trên thì sáng suốt, dưới thì thấu đạt; trên dưới đồng lòng, đại cục ắt thành.)
Đây là đạo lý thiên hạ đều tuân theo.
Cố Ngọc đặt chén trà xuống, đứng dậy nhìn thẳng Cư Tử Thạch: “Hay cho một câu quân thần nhất thể, thượng hạ đồng đức.”
“Nhưng Cư tiền bối, nếu quân chủ thật sự có thể nhất thể với kẻ ti tiện, thiên hạ há lại loạn lạc không ngừng, bách tính khổ không nói nổi ư?”
Cư Tử Thạch nói:
“Chính vì quân chủ không thể tự mình cảm nhận được, mới càng cần thần tử làm cầu nối thượng hạ, đem trăm hình thái nhân tình thế thái bày trước mặt quân chủ.”
Cố Ngọc nói:
“Tiền bối từng trải qua đói rét giao gia chưa?”
“Từng trải qua cảnh mặt úp đất lưng lưng trời, vất vả cả năm nộp hết thuế má, cuối cùng chỉ còn được một đấu gạo của tiểu dân chưa?”
Cư Tử Thạch nói:
“Ta có mắt, ta sẽ nhìn, ta sẽ nghe, cũng sẽ đem những gì mắt thấy tai nghe tấu lên quân chủ.”
Cố Ngọc nói:
“Những gì ngài mắt thấy tai nghe, bất quá chỉ là một góc thế tình; nhưng đối với vạn vạn bách tính mà nói, lại chính là cả đời họ!”
“Ngài tự mình cũng chỉ có thể mắt thấy tai nghe, không thể tự thân lĩnh hội, vậy làm sao chỉ bằng vài lời ít ỏi, khiến quân chủ áo gấm cơm ngon lĩnh hội được?”
“Lịch sử các triều đại trước, bao nhiêu trung thần lương tướng lấy chết khuyên can, nhưng quân chủ chịu tiếp nhận được mấy người?”
Cư Tử Thạch phản bác:
“Dẫu có kẻ lấy cái chết để can gián mà không thành, cũng có hiền thần minh chủ, lưu danh thơm muôn đời.”
Cố Ngọc nói:
“Khổ nạn của bách tính, chẳng lẽ chỉ là quân cờ để hiền thần minh chủ lưu tiếng vạn cổ hay sao?”
“Từ xưa đến nay, khuyên can thành công được mấy người, còn thất bại thì có bao nhiêu?”
“Chớ nói đến quân với thần, ngay lúc này đây, Cư tiền bối, ngài có thể thật sự cùng hạ nhân trong phủ trên dưới đồng lòng, cùng chung một đức hay không?”
“Ta vừa bước vào sân, thấy cảnh tượng tiêu điều tan tác, liền đoán rằng trước khi ta đến, ngài và Liên lão quái hẳn đã có xung đột.”
“Khi hai vị đập phá cảnh vật trong sân, đám hạ nhân trong phủ có ai dám đứng ra can ngăn hay không?”
Cư Tử Thạch và Liên lão quái theo bản năng nhìn hạ nhân trong phủ, hạ nhân đứng xa xa, lúc này cúi đầu, không biết Cố Ngọc đang nhắc đến mình.
Liên lão quái nói: “Hắn không khuyên.”
Cố Ngọc nói:
“Hắn vì sao không khuyên? Vì ngài đang nổi giận, hắn không dám, sợ ngài giận chó đánh mèo lên hắn.”
“Cũng như văn võ đầy triều, cũng lo thiên tử một cơn giận, máu chảy thành sông, bọn họ trở thành một trong số đó.”
Liên lão quái đại khái hiểu ý Cố Ngọc, liền thuận theo hỏi:
“Nếu vừa rồi hắn khuyên thì sao?”
Cố Ngọc cười một tiếng:
“Nếu hắn khuyên, hắn tiến lên ngăn cản, ngài sẽ làm gì?”
Liên lão quái nói:
“Ta sẽ đẩy hắn ra, tiếp tục phát tiết lửa giận của mình.”
Cố Ngọc nói:
“Nếu hắn lấy chết khuyên can, ngài lại thế nào?”
Liên lão quái nói:
“Ta có lẽ sẽ không để ý, cũng có lẽ sẽ dừng tay, nhưng nhất định sẽ cảm thấy hắn làm to chuyện, quản quá rộng.”
“Sân nhà ta, muốn đập muốn đập, cần gì một hạ nhân xen vào?”
Cố Ngọc nói:
“Vậy ý tốt của hạ nhân ngăn cản ngài đập phá sân viện là tốt hay xấu?”
Liên lão quái nói:
“Tự nhiên là tốt.”
“Đồ đạc trong nhà đều dùng tiền mua, cảnh viện là ta dụng tâm bố trí, kiếm tiền không dễ, xây sân cũng không dễ.”
Cố Ngọc và Liên lão quái một hỏi một đáp, đem quan hệ quân thần trong triều nói đến rõ ràng.
Liên lão quái uống một ngụm trà:
“Quân thần không thể nhất thể, thượng hạ cũng khó đồng đức, cũng giống như ta với hạ nhân trong nhà.”
Cư Tử Thạch lửa giận tiêu tan, trong lòng dâng lên vô hạn mê mang.
Ông nhìn Cố Ngọc bình tĩnh, nhìn Liên lão quái mặt lộ bất duyệt, cảm thấy mình như bị đặt vào vực sâu, dù cố gắng thế nào cũng không thoát nổi bóng tối cùng mê mang.
Cố Ngọc và Liên lão quái đều không nói gì, chỉ lặng lẽ nhìn ông, ông lại cảm thấy tiếng hai người quanh quẩn bên tai, đuổi mãi không đi.
Đợi tiếng vang trong tai hoàn toàn biến mất, ông bèn đau đớn khóc lớn.
Đó là quân thần ông từ khi biết chữ đã đặt trong tim, là tín niệm trong lòng ông.
Như đao khắc rìu đục, khắc sâu trong tim ông, không lúc nào quên.
Vì nó ông có thể không cần quan lộ, không cần tôn nghiêm, không cần tính mạng.
Nhưng một phen lời của Cố Ngọc và Liên lão quái, đã đem tín niệm nửa đời trước của ông đập tan tành.
Ông đau khổ, ông vô trợ, ông mê mang, ông tìm không thấy phương hướng tiến tới, cũng không còn khí lực thẳng lưng.
Chỉ có thể khom lưng khóc lớn, tiếng khóc vang khắp sân viện.
Ông khóc rất lâu, rồi nắm lấy vạt áo Cố Ngọc, ngẩng đầu hỏi:
“Quân dữ thần, lại nên thế nào? Bất lưỡng lập, lại nên thế nào?”
Cố Ngọc mắt chứa bi mẫn:
“Giang sơn xã tắc, duy trì trên tay một người, thực sự quá nguy hiểm. Ý nghĩ một niệm của quân chủ, với bách tính mà nói, có thể là phúc, cũng có thể là họa.”
“Rút cuộc vẫn là vị trí của hắn quá cao, cao đến tận trời, tự nhiên không nhìn thấy bụi bặm cùng khổ nạn dưới đất.”
“Cho nên chỉ cần còn quân chủ một ngày, dân chúng liền mãi mãi không đứng dậy nổi.”
Cư Tử Thạch nói: “Làm sao đứng dậy?”
Cố Ngọc nói: “Bậc quân chủ phải là người được lòng dân hướng về, chứ không nên chỉ dựa vào huyết mạch hoàng gia.”
Cư Tử Thạch nói: “Vậy sẽ loạn hết cả lên, quân chủ nếu ai cũng làm được, thiên hạ tranh đấu khi nào mới dừng?”
Cố Ngọc nói:
“Dẫu có loạn trong một thời, rốt cuộc lòng người cũng sẽ quy tụ, dân tâm sẽ hướng về một mối, từ đó mở ra một thiên hạ hoàn toàn mới.”
Quá cuồng vọng!
Lời Cố Ngọc nói khiến người ta kinh hãi đảm chiến.
Ngay cả Liên lão quái nghe xong cũng lạnh sống lưng.
Bất quá Cố Ngọc lập tức lộ ra một nụ cười tái nhợt: “Sẽ có ngày ấy, nhưng không phải thời đại này.”